Mavi Ege

Zeytinyağı

Sevgiyle baktık, İlgiyle topladık, Özenle ürettik...
Zeytinyağı nasıl saklanmalıdır

zeytinyağı nasıl saklanmalı

Bir çok zeytinyağı tüketicisi (yani bizler) zeytinyağının diğer yağlardan farkını bilmiyor. Bu blog yazımızda uzun uzadıya bu farklar üzerinde durmayacağız fakat zeytinyağının diğer yağlardan en büyük farkı hiçbir işlem görmemiş, direkt zeytin meyvesinden elde edilen, zeytin tanesinin sıkılmasıyla meydana gelen doğal ve saf bir yağ çeşidi olmasıdır. Zeytinyağı doğal olma özelliği ile Soya Yağı, Ayçiçeği Yağı, Mısırözü gibi yağlardan ayrılmaktadır. Zeytinyağı diğer yağlara nazaran daha değerli ve sağlıklı bir yağdır.

Peki yağlar sınıfının en kıymetlisi olarak adından söz edilen zeytinyağı nasıl saklanmalıdır.

Saklama koşulları ve yöntemleri, tamamen doğal yöntemler ile üretilmiş bir zeytinyağının ömrünü arttıracağı gibi kalitesini de korumaya yardımcı olacaktır. O zaman biz tüketicilerin aklına gelen ilk soru şu olacaktır. Zeytinyağını hangi koşullarda saklamalıyım. Bu sorunun cevabını verebilmek için uyulması gereken belli başlı kurallar vardır. Bu kuralları sıralayacak olursak;

Zeytinyağının hava ile teması engellenmeli.

Zeytinyağı güneş ışığından korunmalı.

Zeytinyağı sıcaklıktan korunmalı.

Uygun sıcaklık koşullarında muhafaza edilmeli.

Yukarıda saydığımız 3 başlığı harfiyen yerine getirerek zeytinyağınızı çok iyi şekilde muhafaza etmiş olursunuz. Ev ortamında ve sürekli olarak zeytinyağı tüketicilerinin bazı saklama kriterlerini harfiyen yerine getirmesi zor olabiliyor. O yüzden bu başlıkları özetleyecek olursak oda sıcaklığında, nem/rutubet bulunmayan, ağzı kapalı, koyu renkli cam yada tenekelerde muhafaza etmek yeterli olacaktır. Oda sıcaklığından kastımız yaşanılan ortam sıcaklıklarından biraz farklıdır aslında. Zeytinyağı için bahsedilen oda sıcaklığı 14-18 c civarında olmalıdır. Ayrıca belirtmekte fayda görüyoruz ki zeytinyağı buzdolabında da saklanmamalıdır (Detaylarından bahsedeceğiz)

Peki yukarıda bahsettiğimiz hava, güneş ışığı ve sıcaklık konularını biraz daha detaylandırmaya ne dersiniz…

Zeytinyağı hava ile temas etmemelidir

Zeytinyağının kalitesini koruyabilmesi için ilk iş hava ile temasının kesilmesiyle başlar. Hatta bir çok zeytinyağı üreticisi, fabrikada zeytinyağı üretim aşamasında dahi bu konuya çok dikkat eder. Özellikle taş baskı denilen zeytinyağı bu yönden olumsuz olarak etkilenmektedir. Çünkü üretim süreci boyunca tazecik zeytinyağı direk ortam havasından etkilenir.  Biz konumuza geri dönerek ev ortamında hava ile teması değerlendirmeye devam edelim.

Öncelikle neden hava? Tüm canlıların olmazsa olmazı hava zeytinyağını neden olumsuz olarak etkiler?

Zeytinyağı doğası gereği hava ile temas ettiğinde okside olmaya başlar (Oksidasyon). Oksidasyon nedir sorularını duyar gibi olduk. Oksidasyon farklı farklı iş alanlarında kullanılan bir kelime olarak karşımıza çıkmaktadır. Biz mutfak kültürü olarak oksidasyonu değerlendirdiğimizde belirli elementlerin veya moleküllerin oksijen nedeniyle yanması yada bir kimyasal molekülün yapısına oksijenin dahil olarak kimyasal reaksiyon gerçekleşmesi olarak adlandırabiliriz. Peki oksidasyona uğrayan yağda ne gibi değişmeler yaşanır? Öncelikle zeytinyağımızın kalitesi düşer ve tadı bozulmaya başlar. Bu noktada alabileceğimiz birkaç basit önlem vardır. Bunun için mutfaklarımızda kullandığımız zeytinyağı şişelerimizin ağrı sürekli hava almayacak şekilde kapılı olmalıdır. Mümkün mertebe yarısına kadar boşalan şişelerimizi tamamı dola olacak şekilde saklamak faydalı olacaktır. Bu şekilde yarısı zeytinyağı ile diğer yarısı ise hava ile dolu şişede gerçekleşecek hava reaksiyonunu minimize etmiş oluruz.

Zeytinyağının hava ile teması sadece zeytinyağının okside olmasına neden olmaz. Ayrıca zeytinyağının doğal özelliği sayesinde çevredeki kokuları direkt absorbe edebilen bir yapısı vardır. Kapağı açık zeytinyağı şişesi bir süre sonra çevredeki keskin kokuları yapısına çekecektir. Bu şekilde zeytinyağının içerisine sinen diğer kokular zeytinyağımızın kalitesini ve aromasını bozacaktır. İyi bir şekilde hava ile teması kesilmiş bir zeytinyağını 2 yıl boyunca kullanabilirsiniz. Fakat sürekli ağzı açık kalan bir zeytinyağı şişesini 2 ay gibi bir sürede tüketmekte fayda görüyoruz.

Zeytinyağı güneş ışığından korunmalıdır

Zeytinyağının kalitesinin korunması için ikinci yapılması gereken güneş ışığından korunmasıdır. Güneş ışığına maruz kalmış zeytinyağının tadı zaman içerisinde acılaşır. Burada bahsettiğimiz acılık aslında bilinen acılık kavramından yani biber acılığı olarak tabir edilen acılıktan biraz farklıdır. Bahsi geçen acılık aslında zeytinyağının tadının değişmesi, tadın ağır bir tat alması yada bozulması olarak adlandırılabilir. Bir diğer tabir ise zeytinyağı tadının nahoş bir hal almasıdır diyebiliriz.

Bu noktada dikkat etmemiz gereken tek nokta sahip olduğumuz zeytinyağını güneş ışığına maruz bırakmamaktır. Zeytinyağında acılık özellikle güneş ışığına maruz kalmış uygun sıcaklıkta bulunmayan ve plastik şişelerde satışı gerçekleştirilen, market raflarında bulunan zeytinyağlarında görülmektedir. Konuyu özetlemek gerekirse zeytinyağımızı koyu renkli şişelerde ve ışık almayan ortamlarda saklamalıyız.

Zeytinyağı sıcaklıktan korunmalıdır

Zeytinyağının kalitesinin korunması için son olarak sıcaklık etmeninden korunmalıdır. Yoğun hava ve ışığın etkisi gibi yüksek sıcaklık değerleri de zeytinyağımızın kalitesini olumsuz olarak etkileyecektir. Sıcaklık zeytinyağının asit oranının artmasına neden olacaktır. Asit oranı olumsuz yönde değişen zeytinyağının ise yapısı bozulacak, kokusu / nefaseti değişecektir. Zeytinyağının sıcaklıktan korunması içinde yapılması gerekenler aslında çok basittir. Öncelikle ihtiyaç duyulan miktardan fazlasının stoklanmaması ile başlayabiliriz. Zeytinyağımızı evde serin ve karanlık bir yerde stoklamalıyız. Ev ortamlarında özellikle soba ve kaloriferlere yakın yerlerde bulundurmamalıyız.

Peki zeytinyağı serin yeri sever. O zaman zeytinyağı buzdolabında saklanır mı sorusuna şimdiden cevap verelim…

Bu sorunun cevabını hem kimyasal hem de kullanım koşulları olarak cevaplamakta fayda görüyoruz. Zeytinyağı, kimyasal bileşiminde yer alan Gliseridler nedeniyle belirli bir soğukluk derecesinde katılaşır/donar. Bu derece yaklaşık olarak 5-6 C civarındadır. Katılaşan zeytinyağı ise berrak rengini kaybedecektir. Tekrar kullanım için sıvı hale gelmesini beklememiz gerekecektir. Ayrıca donma öncesi şişe içerisinde buğulanma sonucu oluşacak su kabarcıkları zeytinyağımızın üzerine damlayarak kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir.

Zeytinyağının bu nedenlerden dolayı buzdolabında saklanmasını önermiyoruz. Fakat yukarıda bahsettiğimiz olumsuz etkenlere nazaran zeytinyağının buzdolabında saklanması yağın bozulmasına, okside olmasına yada tadının acımasına neden olmaz. Donmuş zeytinyağı doğal yollar ile bir süre sonra eski haline dönecektir ve rengi berraklaşacaktır. Hatta bir çok zeytinyağı tüketicisi yani bizler, satın almış olduğumuz zeytinyağının saf olup olmadığını buzdolabında saklayarak ve saklama sonucu yağın donup donmamasına bakarak karar vermekteyiz. Özetle korkmayın. Buzdolabında zeytinyağınız bozulmaz…

Zeytinyağının saklanma koşullardan kısaca bahsetmeye çalıştık. Tabi ki bu bilgilerin yanı sıra unutmamamız gereken bir hususta zaman kavramıdır. Bin bir derde şifa olan zeytinyağının da belirli bir zaman dilimi içerisinde tüketilmesi gerekmektedir. Yanlış saklama yöntemleri bu zamanı kısaltacağı gibi doğru saklama yöntemleri ile bu zaman kısmen uzatılabilir.

Bu noktada bilmemiz gereken zeytinyağın 1,5-2 sene içerisinde tüketilmesinin uygun olacağıdır. Zeytinyağı bekledikçe ilk günkü tadını, aromasını, kokusu ve en önemlisi kalitesini kaybedecektir…

En kaliteli, doğal ve leziz zeytinyağlarını tüketmeniz dileğiyle…

Mavi Ege’ den sevgilerimizle…